सन्देश भुसाल,नेपालगन्ज : आज साउन १५, नेपाली हिन्दू समाजमा विशेष महत्वका साथ मनाइने “खिर खाने दिन” हो। परम्परागत रूपमा यो दिनलाई शुभता, पवित्रता, स्वास्थ्य र स्नेहको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।

Advertisement 1

नेपाली जनजीवनमा गहिरो जरा गाडेको यो परम्परा कृषिमा आधारित संस्कृतिसँग जोडिएको छ। “असार १५ दही चिउरा, साउन १५ खिर” भन्ने लोकप्रचलित भनाइ यसैको प्रमाण हो। धान रोपाइँ सकिएपछि किसानहरूले विश्राम स्वरूप खिर पकाएर खाने चलन पुरानो रहिआएको छ।

Advertisement 2

खीर नेपालीहरूको प्रिय परिकार हो, जुन दूध, चामल, चिनी (वा गुड), घ्यु, काजु, किसमिस, बदाम जस्ता मसलाहरू मिसाएर तयार गरिन्छ। स्वादिलो मात्र नभई पोषिलो पनि हुने भएकाले खिरलाई धार्मिक र स्वास्थ्यवर्द्धक परिकारको रूपमा मानिन्छ।

Advertisement 3

आजको दिन नेपालगन्जसहित देशभरका घरघरमा खीर पकाउने र आफन्तजनसँग बाँडेर खाने चलन देखिएको छ। धेरैजसो स्थानमा बिहानैदेखि खीर बनाउने तयारी गरिएको छ भने सामाजिक सञ्जालमा पनि “खिर खाने दिन” को उत्सव झल्किने पोस्टहरू व्यापक छन्।

साउन महिनाभर व्रत बस्ने, हरियो चुरा, पोते तथा मेहन्दी लगाउने महिलाहरूका लागि पनि यो दिन विशेष मानिन्छ। आजको दिन मीठा परिकारहरू बनाइए पनि खीरलाई विशेष महत्त्व दिइन्छ।

खीर धार्मिक दृष्टिले सात्त्विक, पवित्र र शिवलाई प्रिय मानिने परिकार हो। साउन महिनामा शिवको आराधना विशेष रूपमा गरिने भएकाले खीर खानुले आध्यात्मिक सन्देश पनि दिन्छ।

पोषणविद्‌हरूका अनुसार खीरमा पाइने कार्बोहाइड्रेट, क्याल्सियम, प्रोटिन, फ्याट र भिटामिनहरूले शरीरलाई ऊर्जा दिन्छ र प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ। विशेषगरी बच्चा, वृद्ध र बिरामीका लागि खीर सजिलै पच्ने आहार मानिन्छ। यद्यपि, चिनी वा दूधबाट समस्या हुने व्यक्तिहरूले खीर सिमित मात्रामा वा विकल्पसहित सेवन गर्न सल्लाह दिइन्छ।

यसरी, परम्परा, स्वाद, स्वास्थ्य र सामाजिक सद्भावको सन्देश बोकेको खीर आजको दिन नेपाली समाजमा विशेष महत्वका साथ सेवन गरिँदैछ।